Conclusies en aanbevelingen

Resultaten interpreteren.
Als ik de resultaten van de testjes divergent denken kritisch bekijk zie ik geen grote verschillen tussen de test van 28 januari 2016 en de test van 18 februari 2016. Er zijn tijdens de tweede test meer ideeën bedacht met het LEGO blokje. Echter, waren dit meer van dezelfde ideeën. Het aantal categorieën is gelijk gebleven en het aantal originele ideeën is zelfs verminderd. Na het bestuderen van deze resultaten kan ik eigenlijk niets zeggen over de ontwikkeling van creatief denken bij de leerlingen op de Pius X met het gebruik van LEGO. Tijdens het afnemen van de testjes viel wel op dat bijna alle ideeën van de leerlingen, voortkomen uit de omgeving. De leerlingen noemden vooral voorwerpen op uit de ruimte om hen heen zoals: een televisie, tafel, stoel, digibord. Door het raam zagen de leerlingen de gymzaal, deze werd regelmatig genoemd. Ook noemden bijna alle leerlingen een huis en onderdelen van het huis. In de klassen wordt gewerkt met het thema ‘huizen’. Waarbij huizen en de onderdelen ervan uitvoerig worden besproken. Daarnaast kwamen de leerlingen met dingen die hen zelf bezig houden. Jongens noemden vele soorten auto’s, politiebureau, brandweerkazerne. Een meisje dat erg van kleding en sierraden houdt noemde een armbandje en een jurk. Hierdoor ben ik veel beter gaan beseffen hoe belangrijk een rijke leeromgeving is. Ik ben kritisch naar mijn eigen lokaal gaan kijken. Jonge kinderen leren van wat om hen heen te zien is en gebeurt.

Daarnaast heb ik de leerlingen ook een huis laten bouwen om de bouwvaardigheden te meten met de ontwikkelingsschaal van Hanline & Phelps. Tijdens het werken rond het thema de bouwplaats is er dagelijks gebouwd in de kleuterklassen op de Pius X. Dit is terug te zien in de resultaten van mijn onderzoek, de bouwvaardigheden van sommige leerlingen zijn ontwikkeld. Vooral in groep A en C zijn de bouwvaardigheden vooruit gegaan. In deze klassen is voorafgaand aan het bouwen geen bouwinstructie gegeven. De leerkrachten hebben de leerlingen begeleid vanuit de zone van naaste ontwikkeling. In groep C gebeurde dit vanuit de cyclus ontwerpend leren. Opvallend is dat in groep D geen bouwontwikkeling plaats heeft gevonden. Deze leerlingen hebben vooraf bouwinstructie gekregen door middel van filmpjes en kringgesprekken. In groep B heeft een kleine ontwikkeling plaatsgevonden. De bouwvaardigheden van deze groep lagen bij de start al hoger dan bij de andere groepen. De LEGO bouwopdrachten die deze groep kreeg (LEGO setjes bouwen volgens een bouwbeschrijving) vonden zij makkelijk.

Korte samenvatting
Om het Wetenschap en Technologieonderwijs op onze school binnen de kleuterklassen een plek te geven ben ik gaan kijken naar de bouwhoeken in onze kleuterklassen. De leerkrachten waren niet tevreden over het spel in de bouwhoeken. We wilden een nieuwsgierige onderzoekende houding bij de kinderen ontwikkelen door opdrachten met LEGO te bedenken. Het creatief denken bij leerlingen wilden wij ontwikkelen. In de begeleiding van de leerlingen en het stellen van doelen in de bouwhoek wilden we als leerkracht groeien.

Wij zijn gestart met het uitvoeren van een literatuurstudie. Wij kwamen er achter dat leerlingen zich optimaal in de bouwhoek ontwikkelen als hier naast het constructiespel ook rollenspel plaatsvindt. Naast het bouwen zijn ook andere activiteiten belangrijk in de bouwhoek. Denk aan het bekijken van foto’s, het afbreken, het ordenen, het sorteren en het maken van bouwtekeningen. Wij hebben de rol van de leerkracht in de bouwhoek bestudeerd. Wij hebben ontdekt dat de leerkracht regelmatig nodig is in de bouwhoek. De leerkracht moet leerlingen observeren, meespelen, feedback geven en samen met de leerlingen reflecteren.

We hebben gekeken naar de vaardigheid creatief denken, het bedenken van nieuwe, functionele en verrassende ideeën. Ook hebben wij gekeken naar een creatieve houding. Een houding om vanuit een onderzoekende en bevragende positie informatie te verwerven om nieuwe concepten, beelden en oplossingen te ontwikkelen. Wij vinden het belangrijk dat leerlingen vragen leren stellen en samen over de vragen in gesprek gaan. We hebben gekozen voor de Big questions van Sugata Mitra rond het thema van de bouwhoek. Groep C is aan de slag gegaan met de cyclus ontwerpend leren van het wetenschapsknooppunt Zuid-Holland.

LEGO is meer dan alleen speelgoed. LEGO is een systeem met oneindig veel mogelijkheden om te bouwen. De LEGO groep is een bedrijf met een duidelijke missie die overeenkomt met onze eigen missie: “Inspireren en helpen ontwikkelen van de bouwers van morgen.” Tijdens dit onderzoek is mij de waarde van het spelen met LEGO echt duidelijk geworden. Lees hier meer over in deze blog. Op de Pius X wilden wij ontdekken welke activiteiten we met LEGO kunnen in zetten op school om het creatief denken te ontwikkelen. Wij zijn daarom drie weken lang intensief aan de slag gegaan met het thema de bouwplaats. In alle vier de kleutergroepen hebben wij het LEGO materiaal op een andere manier ingezet. Helaas leveren de resultaten niet het beoogde antwoord op. Wel zijn wij erachter gekomen dat leerlingen die begeleid worden in de zone van naaste ontwikkeling de bouwvaardigheden beter ontwikkelen dan leerlingen die gericht de bouwvaardigheden oefenen vanuit een instructie vooraf of door het bouwen van LEGO sets.

Antwoord op de hoofdvraag
Op welke wijze kan het spel in de bouwhoeken van de groepen ½ op basisschool Pius X in Voorburg worden ingezet ten einde het creatief denken van kleuters verder te ontwikkelen?

Wij hebben met het onderzoek op de Pius X niet kunnen aantonen dat het creatief denken van de leerlingen ontwikkeld is tijdens de onderzoeksperiode. Wel kunnen wij aantonen dat de bouwvaardigheden van leerlingen ontwikkelt door hen te begeleiden tijdens het bouwen in de zone van naaste ontwikkeling. Zoals LEGO foundation heel treffend zegt: “Je moet de fysieke kracht van spelen gebruiken om de leerervaringen van kinderen te verbeteren (The LEGO Foundation, 2015).”

Deze informatie heeft ertoe geleid dat wij het werken in de bouwhoek anders zijn gaan bekijken. Wij hebben ons onderwijs hierop aangepast. Wij hebben een checklist ontwikkeld waaraan het werken in de bouwhoek bij alle 4 de kleuterklassen op de Pius X moet voldoen.

Discussie en aanbevelingen
Drie weken lang zijn wij op de Pius X in Voorburg intensief bezig geweest met LEGO in de bouwhoeken van de kleuters. Leerkrachten en leerlingen waren enthousiast. Er is veel gebouwd en vooral veel gespeeld. Wij hebben veel kleuters gezien die met bouwhelm en geel hesje de bouwwerken aan het opmeten waren. Vanuit het spel in de bouwhoek werd doorgespeeld in de huishoek waar koffie en thee voor de bouwvakkers werd gezet. Wij hebben gezien dat het opruimen beter gaat, vooral door visuele ondersteuning van plaatjes op de kast. Leerlingen hebben meer oog voor het bouwwerk van een ander en proberen deze na te maken, door de inzet van het fotoboek. De bouwwerken zijn ingewikkelder en leerlingen maken vaker gebruik van aangeboden technieken. Leerkrachten geven aan dat bouwwerken gecompliceerder zijn en van meerdere materialen geproduceerd worden. Opvallend is dat meer meisjes in de bouwhoek spelen.

Waarschijnlijk was de periode waarbinnen wij met het thema de bouwplaats bezig zijn geweest te kort om iets in het denken bij de leerlingen te kunnen veranderen. Daarnaast zijn wij tijdens dit thema niet heel gericht met het denken bezig geweest, maar waren de leerkrachten gericht op de bouwvaardigheden van de leerlingen. Deze zijn wel ontwikkeld. We hebben geen lessen gegeven over denkvaardigheden. Toch ben ik heel tevreden met het resultaat van dit onderzoek en mogen naar aanleiding van dit onderzoek de kleuters bij ons op school weer veel meer spelen en zijn wij minder gericht op de cognitieve leeractiviteit.

Helaas geven leerkrachten aan dat er te weinig aanvullend materiaal beschikbaar is. Er is behoefte aan meer divers spelmateriaal. Ook verkeren bouwblokken in slechte staat, deze zijn afgeschaafd en geven splinters. Het is belangrijk dat wij de komende tijd nieuwe impulsen aan de bouwhoek blijven geven met aanvullende en vervangende materialen.

Wij hebben geprobeerd in de bouwhoek een beginnetje te maken met Wetenschap en Techniekonderwijs. Om het werken in de bouwhoek nog meer te laten aansluiten bij het Wetenschap en Technologieonderwijs zouden we ons verder kunnen oriënteren op de DUPLO materialen uit de LEGO leerlijn van Heutink. Met name LEGO DUPLO Early simple machines, met de bijpassende werkbladen voor de onderbouw, LEGO DUPLO Creative builder, met de Creative cards, LEGO DUPLO Techniek voertuigen, LEGO DUPLO Experimenteren met buizen en LEGO DUPLO Stevig en stabiel.

Aan de resultaten hebben wij gezien dat bij het werken met de cyclus ontwerpend leren van het wetenschapsknooppunt Zuid-Holland in groep C de bouwvaardigheden zijn ontwikkeld. Ik heb  deze cyclus alleen met groep 2 van mijn groep uitgevoerd. Het is interessant te kijken hoe de cyclus ontwerpend leren binnen het zelfstandig werken in de kleuterklas kan worden ingezet, bijvoorbeeld in de bouwhoek.

De ontwikkeling van het spel is nog niet afgelopen aan het eind van groep 2, deze ontwikkeling loopt nog door in de groepen 3 en 4. In de toekomst kunnen wij op de Pius X verder kijken hoe wij het spel in deze groepen vorm kunnen geven in een doorgaande lijn vanaf de kleuters, bijvoorbeeld door materiaal uit de LEGO leerlijn ook voor deze groepen in te zetten.

Door het doen van dit onderzoek ben ik gaan beseffen hoeveel mogelijkheden er zijn met het materiaal LEGO in de kleuterklas. Ik heb veel inspiratie opgedaan voor activiteiten, waarbij leerlingen verschillende vaardigheden kunnen ontwikkelen door middel van spel. Deze ideeën wil ik graag delen en daar is mijn website zeer geschikt voor. Wekelijks ga ik een blog plaatsen waarin ik mijn ideeën kan delen met andere leerkrachten die ook graag LEGO gebruiken in hun klaslokaal.

Advertenties